MUỐN ÍT BỆNH – ĂN SẢN VẬT QUÊ

Thạc sỹ phát triển bền vững Đào Thị Hằng cho hay một trong những nguyên nhân chị say mê với mắm quê hương Quảng Trị là muốn chuyển tải thông điệp “ông bà ta xưa ăn gì, ta nên theo cái đó”.

– Nghe nói, khi tham gia làm mắm Thuyền Nam, Hằng cho rằng một trong những nguyên nhân khiến người ta mắc nhiều bệnh là bởi họ xài nhiều đồ ăn chế biến từ nơi xa lạ?

DAO_THI_HANG

Đã đến lúc thế giới phải nhìn lại vai trò của thực phẩm truyền thống. Các nghiên cứu mới nhất cho thấy người nước nào thì quen ăn với thức ăn nước ấy, và bộ gene của họ thích nghi với truyền thống ăn uống đó. Thay đổi chế độ ăn uống sẽ làm tăng nguy cơ của các bệnh nội tiết.

Hai tuần trước, Tiến sỹ Stephen Le, người Canada gốc Việt, chuyên ngành sinh nhân chủng học của Đại học California, Los Angeles, đã đến VN để tìm hiểu về mắm ruốc mà nhóm chúng tôi đang làm. Anh đi khắp thế giới để tìm hiểu thực phẩm truyền thống của từng dân tộc và mối liên hệ với sức khỏe của người dân vùng đó. Đến VN, anh chọn mắm ruốc và tương.

Anh chia sẻ: Thức ăn truyền thống của dân đảo Tokelauans, một đảo nhỏ phía bắc New Zealand, là cá và dừa. Họ ăn thức ăn này hàng ngàn năm và họ không gặp nhiều vấn đề về sức khỏe. Những người di cư từ đảo Tokelau sang New Zealand sử dụng các thức ăn của phương Tây vốn vốn giàu năng lượng như thịt, đường, sữa, khoai tây, bánh mỳ và ít sử dụng các thức ăn truyền thống như cá và dừa. Các kết quả nghiên cứu từ những năm 1960 cho thấy tỷ lệ những người di cư bị bệnh tiểu đường cao 1,5 lần ở nam giới và gần gấp đôi ở nữ giới so với những người sống trên đảo. Tỷ lệ người Việt di cư sang Mỹ và Canada bị tiểu đường và béo phì cũng cao hơn người Việt ở Việt Nam. Tương tự, thức ăn chủ yếu của thổ dân Úc lấy từ săn bắt hái lượm. Nhưng khi họ ăn thức ăn của người Úc, họ bị bệnh và phổ biến nhất là tiểu đường. Một y tá chăm sóc cho các bệnh nhân này có sáng kiến chỉ cho họ ăn các thức ăn truyền thống. Một thời gian sau, họ khỏi bệnh.

Anh chia sẻ rất nhiều nghiên cứu tương tự anh thu thập được trong chuyến hành trình tìm hiểu mối liên hệ giữa thức ăn truyền thống và các bệnh nội tiết. Quyển sách anh viết sẽ được nhà xuất bản Picador cho ra mắt vào năm 2015, trong đó có một phần nói về mắm ruốc và tương của Việt Nam và những người đứng đằng sau giữ lửa cho các thức ăn truyền thống này.

– Tại sao Hằng và anh Stephen Lê cùng quan tâm về thức ăn truyền thống?

Ông Dương Quang Thiện là người chỉ ra cho tôi thấy giá trị của thức ăn truyền thống trước khi tôi bắt tay thực hiện dự án này. Sau đó tôi được Giáo sư Thái Quang Trung truyền cảm hứng để thực hiện dự án. Theo thầy “mắm không những là di sản của Việt Nam mà còn là văn minh của nhân loại”.

Gặp Stephen Lê, được anh chia sẻ về cả khía cạnh khoa học và những trải nghiệm anh thu được trong cuộc hành trình khắp thế giới để tìm hiểu về thức ăn truyền thống của từng dân tộc, tôi càng có niềm tin và động lực để theo đuổi những cái mình đang làm. Điều nữa là chúng tôi thực hiện dự án xuất phát từ những người thân trong gia đình bị bệnh và mất khi còn trẻ trong khi ông bà của tôi và anh Stephen hưởng thọ ngoài 90, và thói quen ăn uống của ông bà là các loại rau củ quả, mắm và cá.

VN- Khởi thủy mắm thế giới

– Có người nhận xét mắm Thuyền Nan có vẻ đắt?

Ruốc thơm đặc biệt, nước mắm và mắm dưa của Thuyền Nan được khách hàng đón nhận. Điều tôi học được trong sáu tháng qua là muốn đưa một sản phẩm từ nông dân đến người tiêu dùng, phải xây dựng một lộ trình và mỗi người chỉ có thể đảm nhận và làm tốt một khâu trong lộ trình đó. Giá hiện tại là mức thấp nhất để chuỗi này có thể vận hành.

Mắm Thuyền Nan giúp trải nghiệm cảm giác mắm nguyên chất, không chất bảo quản vì tôi hiểu rỏ sự nguy hại của tích lũy sinh học trong cơ thể không chỉ thế hệ hiện tại mà còn ảnh hưởng đến các thế hệ tương lai. Hơn thế nó còn ở ý nghĩa vô hình: hướng đến xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn nơi các giá trị truyền thống của dân tộc được lưu giữ, con người sống khỏe mạnh, thương yêu và đùm bọc nhau hơn. Đó là tầm nhìn cốt lõi mà Thuyền Nan hướng đến.

– Tại sao Hằng lấy tên mắm Thuyền Nan?

Thuyền Nan là biểu tượng văn hóa sông nước của VN. Thuyền nan xuất hiện ngày càng ít nhưng nó là khởi thủy của tất cả các loại thuyền. Nhiều nước sản xuất mắm nhưng các nghiên cứu trên thế giới từ năm 1919 đều nhận định VN là khởi thủy của mắm. VN chung bờ biển với Trung Quốc (TQ) và trải qua ngàn năm Bắc thuộc, vậy mà người VN làm mắm còn người TQ thì không.

Ông cha ta rất sáng tạo trong việc nghĩ ra cách bảo quản tôm cá vừa tiện, rẻ, an toàn và vừa cung cấp nguồn protein dễ tiêu, giàu vitamin với 20 loại acid amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp được, phải bổ sung từ nguồn thức ăn bên ngoài.

Hơn nữa, Thuyền Nan có ý nghĩa đặc biệt với bản thân tôi. Nó giúp gia đình tôi qua khỏi những ngày cơ hàn. Từ thuyền nan, tôi đỗ thủ khoa đại học rồi sang Úc học và sau đó về nước phát triển thương hiệu mắm Thuyền Nan. Hành trình đó gần mười năm.

Gần mười năm trước, tôi may mắn nhận học bổng tiếp sức đến trường của Báo Tuổi Trẻ. Hồi đó, tôi tự hứa sẽ quay lại giúp các em. Đây là thời điểm để làm việc đó. Từ hôm nay đến 30/8, Thuyền Nan triển khai chương trình Thuyền Nan tiếp sức đến trường để quyên góp 15 triệu đồng, trao ba học bổng cho học trò nghèo, đậu đại học nhưng không có điều kiện đến trường với hy vọng, khi vững vàng, các em sẽ là thuyền buồm, là cano để quay lại trao cơ hội được đến trường cho các bạn đi sau.

– Chúc Hằng cùng bà con Quảng Trị tạo thương hiệu mắm Thuyền Nan thành niềm tự hào Việt.

Đào Thị Hằng, còn gọi là Hằng Mắm Ruốc, sinh năm 1985. Sau khi giành bằng thạc sỹ chuyên ngành “Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững” tại Đại học Adelaide (Úc), Hằng từ chối cơ hội học tiến sỹ để về VN cùng bà con Quảng Trị xây dựng thương hiệu mắm ruốc Thuyền Nan. Tiên phong dự án doanh nghiệp xã hội bảo tồn và phát triển sản xuất mắm ruốc truyền thống, Hằng cũng khởi xướng trang greenforvietnamblog.com để dịch, đăng tải và thảo luận về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở VN. Hằng còn có một blog cá nhân followyourdreamblog.wordpress.com chia sẻ kinh nghiệm học Anh văn, xin học bổng và chia sẻ cuộc sống du học sinh để truyền cảm hứng cho các bạn trẻ theo đuổi ước mơ của mình.

Quốc Dũng (Tri Thức Trẻ/Tiền Phong)

http://www.vfej.vn/vn/4132n/muon-it-benh-an-san-vat-que.html

Bình Luận

Bình Luận

One thought on “MUỐN ÍT BỆNH – ĂN SẢN VẬT QUÊ