“SỰ GẶP GỠ” GIỮA HẰNG MẮM RUỐC VÀ NHÀ THƠ MỸ BRUCE WEIGL

VỀ CHUYỆN THẠC SĨ MÊ MẮM RUỐC

Chuyện thạc sĩ Đào Thị Hằng (Ái Tử, Triệu Phong, Quảng Trị) không học lên tiến sĩ mà về quê theo nghề mắm ruốc, nhiều người đọc báo, xem đài đã biết. Mới đây, tại Liên hoan Phát thanh-Truyền hình Quảng Trị năm 2013, phim truyền hình “Thạc sĩ mê mắm ruốc và duyên nợ với quê nhà” đã đạt giải B.

Năm 2004, Đào Thị Hằng đỗ thủ khoa Khoa Trồng trọt Đại học Nông lâm Huế. Do hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, nhờ có học bổng “Tiếp sức đến trường” dành cho tân sinh viên Quảng Trị, Hằng mới theo học được. Sau bốn năm học, Hằng đã tốt nghiệp xuất sắc với tấm bằng kỹ sư nông nghiệp. Được Bộ Ngoại giao Úc tài trợ học bổng ALA (năng lực lãnh đạo), Hằng đã học ngành quản lý carbon tại Úc. Năm 2013, sau khi bảo vệ xong luận án cao học tại Úc, Hằng không tìm cách học tiếp tiến sĩ mà về nước và theo nghề… mắm ruốc.

Cùng các ban sinh viên trong đêm trao học bổng TSĐT

Cùng các ban sinh viên trong đêm trao học bổng TSĐT

Chuyện Hằng không theo con đường “tri thức hàn lâm” mà đi theo “tri thức thực tiễn” là điều đáng quan tâm, nhất là trong bối cảnh có không ít người chạy theo bằng cấp. Chuyện Hằng khiến tôi nhớ đến những điều đã đọc trong cuốn sách “Nền giáo dục của người giàu (Những tay tỷ phú học gì từ trường đời?) của Michael Ellsberg, một tác giả người Mỹ (bản tiếng Việt do NXB Lao động – Xã hội xuất bản năm 2013).

Trong cuốn sách này, Michael Ellsberg nêu rằng “tri thức thực tiễn” nhiều lúc đã đánh bại “tri thức hàn lâm” và không nên chạy theo bằng cấp: “Bạn không thể hành nghề y, luật, tâm lý liệu pháp, kỹ thuật mà không có bằng cấp, nhưng đối với hầu hết các lĩnh vực khác, việc chạy theo bằng cấp là một việc sai lầm. Thay vào đó, hãy tập trung học hỏi các kỹ năng cho bạn kết quả thực tế mà mọi người thực sự quan tâm và đáp ứng được những mong ước, nhu cầu thiết yếu của họ” (trang 158).

Có thể sau này, Hằng trở lại với “con đường hàn lâm”, học lên tiến sĩ, nhưng điều đó không thuộc mối quan tâm ở đây. Để thành công với nghề mắm ruốc, cái Hằng cần phải có, không phải là tấm bằng tiến sĩ mà phải là những “tấm bằng chuyên gia mắm ruốc” “chuyên gia marketing” mà cuộc sống và nhân dân cấp cho. Để có được những “tấm bằng” này, rõ ràng, những sản phẩm mang mác “Mắm Thuyền Nan” phải đạt tất cả các chuẩn yêu cầu, phải có hương vị đặc trưng riêng, phải đăng ký sở hữu trí tuệ và phải được quảng bá, tiếp thị tốt, biến nhãn mác thành thương hiệu trong tương lai không xa.

Trong phim truyền hình “Thạc sĩ mê mắm ruốc và duyên nợ với quê nhà” đã dẫn trên, có cảnh quay một người nước ngoài ăn và khen nước mắm Việt. Điều này khiến tôi nhớ đến một trường hợp người Mỹ mê nước mắm Việt. Đó là Bruce Weigl, một cựu binh Mỹ từng tham chiến ở chiến trường Quảng Trị từ năm 1967 đến 1968 và là một nhà thơ. Bruce Weigl được đánh giá là một trong những nhà thơ xuất sắc nhất của nền văn học đương đại Mỹ. Tập Thơ và Hồi ký “Sau mưa thôi nã đạn” của Bruce Weigl đã được xuất bản bằng tiếng Việt, thông qua NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 2010 (Nguyễn Phan Quế Mai chuyển ngữ).

Trong cuốn sách này, Bruce Weigl đã kể lại chuyện mình mê nước mắm Việt: “Tôi ăn với nước mắm bất cứ khi nào có thể ở chiến trường Việt Nam, nhưng cơ hội đó không nhiều. Dĩ nhiên nước mắm không nằm trong khẩu phần lương khô hoặc trong những bữa ăn được chuẩn bị cho lính Mỹ nơi căn cứ trại. Nhưng tôi luôn giữ hương vị của nó trong tâm trí tôi, và chỉ cần nghĩ về nước mắm là tôi đã ứa nước bọt (trang 227). Theo Bruce Weigl, nước mắm có một “sức mạnh huyền bí để biến đổi hương vị của những loại thức ăn khác nhau, theo những cách khác nhau (trang 231).

Khi “giã từ vũ khí” về Mỹ, Bruce Weigl cho biết: “Tôi không mang nhiều văn hóa Việt theo về cùng tôi sau chiến tranh, nhưng tôi mang theo một tình yêu về một đất nước xanh như thiên đàng, nơi mà những con người tôi gặp luôn luôn tỏ ra tốt bụng và rộng lượng. Và tôi đem theo một sự nghiện ngập đối với nước mắm” (trang 229). Được người Việt bày cho cách làm nước mắm, sau khi về Mỹ, Bruce Weigl đã tập làm nước mắm. Bruce Weigl đã câu được những con cá hồi to nơi những con sông, dòng suối gần nhà, mỗi con nặng khoảng 2 đến 3 cân, đem về nhà làm sạch, phơi trên giàn và kê chảo bên dưới “để đón lấy chất lỏng từ những con cá đang rữa ra”. Do mùi cá nồng nặc bốc lên, cảnh sát tưởng có chuyện gì nghiêm trọng đã ập đến kiểm tra, hóa ra chỉ là mùi bốc lên từ… cá mắm.

Bruce Weigl đã bình giá, đã “triết luận” về nước mắm Việt: “Đối với riêng tôi, mùi nước mắm đã trở thành mùi của đất nước Việt Nam khi tôi ở Mỹ và thương nhớ về đất nước thứ hai của tôi. Nước mắm ấy tôi đã đậy nắp thật chặt như một loại tinh hoa mà tôi cần phải mãi mãi giữ gìn” (trang 237).

Vậy là niềm mê nước mắm của Hằng đã gặp gỡ với sự “nghiện ngập nước mắm” của Bruce Weigl. Điều còn lại tùy thuộc vào nỗ lực của Hằng: làm sản phẩm cho ngon và quảng bá tốt.

Tôi chúc Hằng thành công với giấc mơ, với khát vọng “Mắm Thuyền Nan” vì dân của mình (con thuyền nan bé nhỏ đã nuôi Hằng khôn lớn). Được thế rồi, hỏi ai còn dám bảo:

“Thuyền nan em bé nhỏ

Không xa được bến bờ”?

NGUYỄN HOÀN – TRUYỀN THÔNG TỈNH QUẢNG TRỊ

Bình Luận

Bình Luận

One thought on ““SỰ GẶP GỠ” GIỮA HẰNG MẮM RUỐC VÀ NHÀ THƠ MỸ BRUCE WEIGL